Trải nghiệm thực tế món chuột quay lu đặc sản nức tiếng của miền Tây, đặc biệt ở Đồng Tháp. Bài viết chia sẻ chân thật, gần gũi và hài hước về món ăn nghe “rợn rợn” nhưng ăn rồi lại mê, không ngờ lại là biểu tượng ẩm thực xứ sen hồng!
Nghe tên giật mình, ăn rồi thương nhớ
Tôi còn nhớ lần đầu nghe người ta rủ: “Ê, về Đồng Tháp ăn chuột quay lu nè!”, Tôi suýt đánh rơi ly cà phê. Chuột… mà quay lu?
Nghe qua tưởng chuyện đùa, nhưng ở miền Tây nói chung và Đồng Tháp nói riêng, chuột đồng là món ăn dân dã đã có từ lâu đời, đặc biệt là món chuột quay lu – một đặc sản “đặc sản thật sự”, đến mức người ta nói vui: “Về Đồng Tháp mà chưa thử chuột quay lu là chưa thật sự biết miền Tây ăn chơi là sao.”
1. Chuột quay lu – từ “nỗi sợ” thành “niềm thương”
Ở Đồng Tháp, chuột không phải loại chuột cống trong thành phố mà bạn hay thấy, mà là chuột đồng – loại sống trong ruộng lúa, ăn hạt gạo non, rơm rạ, củ lúa, nên thịt chắc, ngọt, thơm, hoàn toàn sạch và an toàn..jpg "Chuột quay lu – đặc sản Đồng Tháp")
Mùa chuột thường rộ vào tháng 9 – 11, trùng với mùa gặt lúa. Lúc này, người dân đi bắt chuột bằng bẫy, khói hoặc đào hang. Nghe “nghe bắt chuột” tưởng ghê, nhưng ở miền Tây, đó là một phần của đời sống.
Người dân ở Tháp Mười, Cao Lãnh, Tam Nông coi chuột đồng là “đặc ân của đồng ruộng” – vừa giúp bảo vệ mùa màng, vừa mang lại món ngon đặc sắc.
Tôi nhớ lần đi công tác ở Tháp Mười, anh bạn bản địa hào hứng mời: “Ăn thử đi, thịt chuột đồng ngon hơn gà, dai hơn heo, ngọt hơn cá!” Lúc đó tôi cười trừ, nhưng khi miếng chuột quay lu đầu tiên chạm lưỡi tôi phải công nhận: Anh ấy nói đúng!
2. Cách làm chuột quay lu – công phu như nghệ thuật
Cái tên “chuột quay lu” nghe lạ, mà đúng là cách làm cũng lạ thiệt. Đầu tiên, chuột đồng được làm sạch, bỏ ruột, lột da. Sau đó, người ta ướp gia vị truyền thống gồm sả, tỏi, ớt, tiêu, ngũ vị hương, mật ong, muối hột để thịt ngấm đều, thơm nồng mà không hôi.
Công đoạn quan trọng nhất là quay trong lu đất. Người ta dựng chuột quanh miệng lu, bên trong đốt than hồng rực, vừa quay vừa phết mật ong cho da bóng mượt, giòn rụm.
Phải kiên nhẫn lắm mất tầm 1 tiếng mới có mẻ chuột vàng ruộm, thơm phức. Khi mở nắp lu, mùi thơm lan tỏa – không tanh, không hôi, mà thơm kiểu… “thịt gà lai với heo quay”.
Tôi đứng cạnh mà nuốt nước miếng liên tục, còn mấy chú địa phương thì cười: “Đó, hồi đầu ai cũng sợ vậy, ăn rồi là ghiền!”
3. Hương vị chuột quay lu – thơm giòn, đậm đà, khó quên
Thịt chuột quay lu thơm dai, ngọt, da giòn rụm, bên trong vẫn giữ độ mềm và mọng nước.Người miền Tây thường ăn kèm rau răm, chuối chát, dưa leo, chấm muối tiêu chanh – đúng kiểu “mộc mạc mà ngon lạ kỳ.”
Một đĩa chuột quay lu nóng hổi được bưng ra, da bóng giòn, thịt trắng phau, hương thơm như heo quay hòa cùng sả ớt.
Tôi gắp thử một miếng, chấm muối tiêu, cắn nhẹ rộp một tiếng, vị ngọt thịt tràn ra, cay nhẹ đầu lưỡi, béo béo của mỡ, thơm mùi khói rơm. Ăn đến miếng thứ hai, tôi quên mất mình từng sợ. Miếng thứ ba tôi gắp luôn đùi, kệ đời.
4. Ăn chuột quay lu ở đâu ngon nhất ở Đồng Tháp?
Nếu bạn muốn trải nghiệm món này đúng “chuẩn xứ sen hồng”, thì dưới đây là 3 địa chỉ nổi tiếng, được dân địa phương giới thiệu tận tình:Nhà hàng Phương Nam – thị trấn Mỹ An, huyện Tháp Mười, đây là quán có tiếng lâu năm, nổi bật với món chuột quay lu mật ong. Món ăn được quay ngay tại chỗ, khách tới là thấy mùi thơm lan cả góc đường.
Quán Út Thảo – TP. Cao Lãnh, món chuột quay lu ở đây được tẩm ướp nhẹ hơn, da giòn mà không khô. Quán còn có thêm món chuột nướng sả ớt, chuột xào lăn – thử một lần là nhớ cả đời.
Quán Út Thảo – TP. Cao Lãnh, món chuột quay lu ở đây được tẩm ướp nhẹ hơn, da giòn mà không khô. Quán còn có thêm món chuột nướng sả ớt, chuột xào lăn – thử một lần là nhớ cả đời.
Khu du lịch Đồng Sen Tháp Mười, vừa ngắm sen, vừa thưởng thức đặc sản chuột quay lu, cơm gói lá sen, trà sen combo “đúng chất Đồng Tháp”.
Kinh nghiệm nhỏ: Món này ngon nhất khi ăn nóng, uống kèm bia lạnh hoặc rượu đế, còn nếu ăn nguội thì da sẽ bớt giòn.
5. Chuột quay lu và văn hóa miền Tây – không chỉ là món ăn
Ở Đồng Tháp, món chuột không đơn thuần là ẩm thực, mà còn là một nét văn hóa đặc trưng của người nông dân miền Tây.Người miền Tây coi việc bắt chuột không phải “ghê rợn”, mà là niềm vui mùa gặt – vừa bảo vệ mùa màng, vừa có thịt ngon đãi khách.
Mỗi khi nhà ai làm chuột quay, hàng xóm tụ tập, người chụm than, người nướng, người kể chuyện cười vang cả xóm cái tình miền Tây nó mộc mạc mà ấm áp vậy đó.
Còn tôi, sau lần đầu “vượt qua nỗi sợ”, giờ cứ mỗi lần về Đồng Tháp, là phải ghé quán cũ, gọi một con chuột quay lu, ngồi nhâm nhi, ngắm hoàng hôn rơi trên cánh đồng sen.
6. Biến tấu từ chuột quay – phong phú hơn bạn nghĩ
Ngoài chuột quay lu, ở Đồng Tháp còn có hàng loạt món chế biến từ chuột đồng, nghe vui tai mà ăn cũng ngon hết sẩy:- Chuột nướng sả ớt: vị cay đậm, thịt săn chắc.
- Chuột xào lăn: béo thơm, ăn với bánh mì là chuẩn bài.
- Chuột khìa nước dừa: thịt mềm, ngọt thanh.
- Chuột rô ti: da vàng nâu, mùi thơm ngây ngất.
7. Chuột quay lu – món ăn lạ mà quen, dân dã mà sang
Nếu bạn chỉ nghe “chuột quay” mà sợ, thì cứ thử một lần ăn chuột quay lu ở Đồng Tháp. Bạn sẽ hiểu vì sao món ăn này được UNESCO Việt Nam công nhận là “giá trị ẩm thực đặc trưng vùng Đồng Tháp Mười”, và vì sao người miền Tây luôn tự hào mỗi khi nhắc đến nó.Chuột quay lu không chỉ ngon ở vị, mà còn đậm tình tình người nông dân, tình ruộng đồng, tình quê hương chân chất. Cắn một miếng, bạn sẽ thấy hương vị của mùa gặt, mùi khói rơm, tiếng ếch nhái, tiếng cười giòn giữa đồng thứ mà không thành phố nào có được.
“Chuột quay lu không phải món để thử cho biết, mà là món để… nhớ cả đời.” Và nếu có dịp về miền Tây, ghé Đồng Tháp, đừng ngại cầm đũa vì đôi khi, chính những món tưởng “lạ” lại là nơi bạn tìm thấy hương vị thân quen nhất. 🌾